TẬP HUẤN

DẠY HỌC TÀI LIỆU
TIẾNG VIỆT LỚP 1 - CGD
NĂM HỌC: 2015 - 2016

NỘI DUNG TẬP HUẤN

Phần thứ nhất: Tổng quan về dạy học tài liệu TV1-CGD
Phần thứ hai: Giới thiệu nội dung chương trình
(5 bài 6 mẫu), xem đĩa minh họa 1 số tiết dạy.
Phần thứ ba: Thực hành.
Phần thứ tư: Kiểm tra, thảo luận xây dựng quy trình tập huấn tại trường. Tổng kết.
GIỚI THIỆU
TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT LỚP 1-CGD
Dạy học theo tài liệu Tiếng Việt lớp 1-CGD là bộ sách gồm 10 quyển. Trong đó
- 6 quyển cho học sinh
- 4 quyển cho giáo viên.
Năm học 2014-2015 có thêm bộ sách thực hành luyện chữ âm vần (học buổi 2) và bộ đồ dùng của HS

1. Sách Tiếng Việt 1- CGD ( 3 tập)
- Tập 1: Tiếng và Âm (Q1)
- Tập 2: Vần và Nguyên âm đôi (Q2)
- Tập 3: Tự học (Q3)

2. Vở: Em tập viết (3 tập)
- Nội dung tương ứng với SGK
- Hướng dẫn cách nhận biết chữ in dựa trên tọa độ
- Dựa trên tọa độ của chữ in thường, in hoa để viết chữ viết thường, chữ viết hoa.
* Lưu ý: GV chủ động về thời gian và căn cứ vào tình hình của lớp mình để triển khai vở Em tập viết.
3. Tài liệu thiết kế (3 tập):
Mẫu thiết kế tương ứng với các mẫu trong sách giáo khoa và phân phối chương trình.
4. Tài liệu tập huấn (1 tập)
Ngoài ra còn có Bộ băng đĩa các tiết minh họa: Gồm 14 đĩa: 5 mẫu và LCT

* Lưu ý: Vở chính tả cho HS lớp 1 là vở 4 ly.
Phần thứ nhất
TỔNG QUAN VỀ DẠY HỌC TÀI LIỆU TV1-CGD
Bản chất của Công nghệ giáo dục là tổ chức và kiểm soát quá trình dạy học bằng một Quy trình kỹ thuật được xử lý bằng giải pháp nghiệp vụ hay nghiệp vụ sư phạm.

I. Mục tiêu, đối tượng, quan điểm, nguyên lý trong dạy học Tiếng việt 1- CGD

a. Mục tiêu
- Đọc thông viết thạo, không tái mù.
- Nắm chắc luật chính tả.
- Nắm chắc hệ thống cấu trúc ngữ âm TV.
b. Đối tượng: Cấu trúc ngữ âm
- Tiếng
- Âm và chữ
- Vần
c. Quan điểm dạy học theo CGD:
- HS là trung tâm: Thầy thiết kế - trò thi công, thông qua cơ chế việc làm.
- HS tự chiếm lĩnh kiến thức.
- Phát triển tư duy học sinh: Trên cơ sở phải tự mình học tập, lao động. Ai làm nhiều có nhiều, ai làm ít có ít, giá trị của mình do mình tự làm ra.

d. Nguyên lý của CGD, đó là:
- TV1-CGD dạy cái bản chất của tiếng, tức là dạy tiếng Việt trong hình thức và cấu trúc ngữ âm của nó.
- Tổ chức các hoạt động dạy học thành những “việc” với quy trình rõ ràng và chặt chẽ.
- Phương châm là học đâu biết đấy, học đâu chắc đấy và lấy “việc” làm hoạt động trung tâm trong hoạt động học tập của học sinh.
II. Nội dung chương trình
1. Nguyên tắc xây dựng chương trình
1.1. Nguyên tắc phát triển: Đòi hỏi mỗi sản phẩm của thời điểm trước (của một tiết học hay một bài học) đều có mặt trong sản phẩm tiếp sau. Vì thế mà các Bài học trong chương trình Tiếng Việt 1-CGD được xây dựng trên một trật tự tuyến tính lôgic, khoa học: Tiếng, Âm, Vần, Nguyên âm đôi.
VD: /oa/ /o/- /a/- /oa/
/an/ /a/ - /nờ/-/an/
/oan/ /o/- /an/-/oan/ hoặc /oa/ - /n/-/oan/
/toan/ /tờ/ - /oan/-/toan/
/toàn/ /toan/ - /huyền/- /toàn/

1.2. Nguyên tắc chuẩn mực: Thể hiện ở tính chính xác của các khái niệm khoa học
(lựa chọn thuật ngữ để định hướng và tổ chức quá trình phát triển)
1.3. Nguyên tắc tối thiểu: Đảm bảo tính vừa sức đối với học sinh lớp 1.
Điểm mới của chương trình là học sinh được học kiến thức từ âm đến chữ và khắc sâu hoạt động ngữ âm, cách phân tích cấu trúc ngữ âm, xác định được vị trí các âm trong một tiếng. Kết quả, các em có thể đọc thông viết thạo, khi viết chính tả không nhìn chép (tập chép) như phương pháp truyền thống.
2. NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

Tổng số 35 tuần = 350 tiết (mỗi tuần 10 tiết như chương trình lớp 1 hiện hành). Trong đó có 1 tuần 0 (tuần làm quen với trường, lớp, thầy cô, bạn bè, các kí hiệu và 1 số trò chơi, tuần này không có trong SGK)
Từ tuần 1 đến tuần 35 chương trình chia làm 5 dạng bài cơ bản sau:
Bài 1: Tiếng: Gồm 14 tiết (từ tuần 1 đến hết tiết 4 của tuần 2)
- Tiếng là một khối âm toàn vẹn như một “khối liền” được tách ra từ lời nói.
- Tiếng được phân tích thành các bộ phận cấu thành: phần đầu, phần vần, thanh.
- Đánh vần tiếng theo cơ chế hai bước:
+ Bước 1: ba-> b/a/ba (tiếng thanh ngang)
+ Bước 2: bà-> ba/huyền/bà (thêm thanh khác)
Bài 2: Âm (Từ tiết 5 của tuần 2 đến hết tuần 8)
- Học sinh học cách phân tích tiếng tới đơn vị ngữ âm nhỏ nhất, đó là âm vị. Qua phát âm, các em phân biệt được phụ âm, nguyên âm, xuất hiện theo thứ tự của bảng chữ cái Tiếng Việt. Khi nắm được bản chất mỗi âm, các em dùng ký hiệu để ghi lại. Như vậy CGD đi từ âm đến chữ.
- Một âm có thể viết bằng nhiều chữ và có thể có nhiều nghĩa nên phải viết đúng luật chính tả.(VD: âm c ghi bằng 3 con chữ c/k/q)
- Do đó, các luật chính tả được đưa vào ngay từ lớp 1, CGD xử lý mối quan hệ âm và chữ

Bài 3: Vần
(Từ tuần 9 đến hết T 26) Bài này giúp HS nắm được:

- Cấu trúc vần (đầy đủ) Tiếng Việt: âm đệm, âm chính, âm cuối.
- Cách tạo 4 kiểu vần Tiếng Việt:
Kiểu 1: Vần chỉ có âm chính: ba
Kiểu 2: Vần có âm đệm và âm chính: loa
Kiểu 3: Vần có âm chính và âm cuối: lan
Kiểu 4: Vần có âm đệm, âm chính và âm cuối: loan

Bài 4: Nguyên âm đôi
Mẫu iê (Từ tuần 18)

- Các nguyên âm đôi: iê, uô, ươ
- Cách ghi nguyên âm đôi (luật chính tả về nguyên âm đôi)
Bài 5: Luyện tập tổng hợp
Quyển 3 (tự học) Từ tuần 27 đến hết tuần 34

1. Phần LTTH bao gồm:
- Hệ thống tri thức ngữ âm và luật chính tả.
- Hệ thống bài đọc.
2. Phần LTTH nhằm mục đích:
- Ôn tập lại kiến thức về cấu trúc ngữ âm TV
- Rèn các kĩ năng N-N-Đ-V (chú trọng Đ-V)
Tuần 35: Ôn tập và kiểm tra cuối năm
Luật chính tả
Dạy đến âm nào, vần nào có liên quan đến luật chính tả thì xuất hiện tiết luật chính tả:
Ví dụ sau khi học xong tiết âm e, ê thì có tiết luật chính tả về e,ê.
Sau khi học vần có âm đệm, âm chính thì có tiết luật chính tả về âm đệm.
Học đến nguyên âm đôi thì có tiết luật chính tả về nguyên âm đôi…
Mỗi dạng bài gồm có hai công đoạn

Công đoạn 1: Lập mẫu: Đây là công đoạn hết sức quan trọng, thực hiện bước nhảy từ không sang có. Lần đầu tiên có 1 cái mới trong trí tuệ (cái mẫu).
VD: Khi học bài 2: âm, có tiết lập mẫu đầu tiên đó nguyên âm, phụ âm
Khi học bài 3: vần, có tiết lập mẫu đầu tiên, mẫu vần chỉ có âm chính - mẫu ba.
Bài lập mẫu dạy trong 4 tiết – 4 việc


Công đoạn 2: Dùng mẫu: Là thực hiện các bước đi từ có ít đến có nhiều. Trí tuệ có thêm nhiều cái mới phát triển ra từ cái mẫu.
Từ tiết lập mẫu các tiết sau sẽ là tiết dùng mẫu của mỗi dạng bài.
Bài dùng mẫu dạy trong 2 tiết – 4 việc
Giới thiệu các mẫu cơ bản
III. Quy trình dạy một bài TV1- CGD:
Thực hiện theo quy trình 4 việc (Riêng tuần 0 - Những tiết học chuẩn bị thực hiện theo 3 việc)

Tiết: Lập mẫu
Việc 1: Chiếm lĩnh ngữ âm
- Giới thiệu vật liệu mẫu
- Phân tích mẫu
- Vẽ mô hình (mô hình hóa)
Việc 2: Viết (Dùng kí hiệu hóa ghi lại âm vừa phát ra), là sản phẩm tất yếu của việc 1) Gồm các bước sau:
- Giới thiệu chữ ghi âm bằng chữ in thường, chữ viết thường, viết mẫu
- Viết bảng con âm (vần) tiếng, từ có âm (vần) vừa học
- Viết vở em tập viết
Lưu ý khi dạy viết chữ:

* Chữ Việt gồm có 2 loại chữ: Chữ in và chữ viết. Mỗi loại có 2 kiểu: Chữ hoa và chữ thường.
- Chữ in hoa và chữ in thường: Dùng để giới thiệu chữ.
- Chữ viết hoa và chữ viết thường: Dùng để viết chữ.

* Chữ mẫu GV phải chuẩn, vừa viết vừa mô tả (nói) đường đi của bút theo các tọa độ:
Bắt đầu - chuyển hướng - kết thúc.
Việc 3: Đọc
Đây là cách giúp thầy kiểm soát, đánh giá kết quả học sinh ở việc 1 và việc 2.
Đọc trơn ngay từ đầu, không đánh vần, nếu HS không đọc trơn được GV phải quay về các thao tác trước đó (theo nguyên tắc phát triển)
Đọc trơn và đọc phân tích nên sử dụng liên hoàn bởi vì đọc phân tích để kiểm tra đọc trơn, còn đọc trơn để thẩm định đọc phân tích.

VD: Thầy giao việc: Đọc tòa
Nếu HS không đọc trơn được “tòa” thì làm thế nào?
- Tách đôi tòa->/toa/-/huyền/-/tòa/
Nếu HS không đọc trơn được “toa” thì làm thế nào?
- Tiếp tục tách đôi toa->/tờ/-/oa/-/toa/
Nếu HS không đọc trơn được “oa” thì làm thế nào?
- Tiếp tục tách đôi oa-> /o/-/a/-/oa/.

Việc 4: Viết chính tả (nghe - viết)
Học việc 4 khi HS đã chắc chắn việc 1,2,3. Vì vậy viết chính tả là tổng hợp kiến thức, kĩ năng ở 3 việc trên.
- Viết bảng con.
- Viết vở chính tả.
Tiết: Dùng mẫu (Dạy trong 2 tiết)

Quy trình: Giống quy trình của tiết lập mẫu
* Mục đích:
- Vận dụng quy trình từ tiết lập mẫu
- Luyện tập với vật liệu khác trên cùng một chất liệu với tiết lập mẫu.
* Yêu cầu GV:
- Nắm chắc quy trình từ tiết lập mẫu
- Chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức tiết học sao cho phù hợp với HS lớp mình.
Tiết: Luyện tập tổng hợp
Việc 1: Ngữ âm
- Đưa ra một số tình huống về ngữ âm TV và LCT.
- Vận dụng Làm một số bài tập ngữ âm và LCT
- Tổng hợp kiến thức ngữ âm theo hệ thống đã sắp xếp
Việc 2: Đọc
Bước 1: Chuẩn bị
- Đọc nhỏ
- Đọc bằng mắt
- Đọc to
Bước 2: Đọc bài
- Đọc mẫu
- Đọc nối tiếp
- Đọc đồng thanh
Bước 3: Hỏi đáp
Việc 3: Viết
- Viết bảng con
- Viết vở Em Tập viết
Việc 4: Chính tả
- Ôn LCT (nếu có)
- Nghe – viết
Quy trình 4 việc kết hợp chặt chẽ, lô gíc hình thành kiến thức, kĩ năng cho HS (nghe - nói - đọc - viết) ở bất cứ việc nào trong quá trình giảng dạy giáo viên phải phát huy tích tích cực, tự giác để học sinh tự học, tự chiếm lĩnh kiến thức, thầy không làm hộ. Học đến đâu chắc đến đó, học sinh biết đến việc 2 khi đã chắc chắn việc 1, học việc 3 khi nắm chắc việc 1 và việc 2; khi nào nắm chắc việc 1, việc 2, việc 3 thì học việc 4 .Tuyệt đối GV không thay đổi quy trình dạy trong STK.
Tuần 0- những tiết học chuẩn bị thực hiện theo 3 việc:
Việc 1: Làm mẫu
Việc 2: Luyện tập
Việc 3: Vận dụng

Lưu ý:
* Một bài dạy trong 4 tiết (Thường dành cho các bài dạy về lập mẫu)
- Tiết 1: việc 1
- Tiết 2: việc 2
- Tiết 3: việc 3
- Tiết 4: Việc 4
* Một bài dạy trong 2 tiết: (Dành cho các bài dạy về dùng mẫu)
- Tiết 1: việc 1 và việc 2
- Tiết 2: Việc 3 và việc 4
Một bài dạy TV1- CGD bao gồm 4 nội dung: Kiến thức về ngữ âm, viết vở tập viết, đọc SGK, viết vở chính tả, không tách ra thành từng tiết rời.
Giáo viên giảng dạy theo tài liệu TV1-CGD thực thi theo công nghệ đã thiết kế sẵn (bản thiết kế), không phải soạn giáo án.
Trong mỗi bài dạy (bài 2 tiết, bài 4 tiết) giáo viên phải đảm bảo 4 việc:
Việc 1: Chiếm lĩnh đối tượng
Việc 2: Viết chữ
Việc 3: Đọc (đọc trơn, đọc phân tích, không đánh vần)
Việc 4: Viết chính tả (nghe-viết)

4 việc được sắp xếp thành một quy trình cứng, có bài bản, chặt chẽ, logic, làm đến đâu chắc đến đấy.

IV. Phương pháp cơ bản trong dạy học môn Tiếng Việt 1- CGD

1. Phương pháp Mẫu
- Lập mẫu, sử dụng mẫu
- Làm mẫu, tổ chức học sinh làm theo mẫu đã có.
2. Phương pháp việc làm
Tổ chức việc học của học sinh thông qua những việc làm cụ thể và những thao tác chuẩn xác do các em tự làm lấy.

Trên cơ sở hướng dẫn của tài liệu, trong quá trình giảng dạy GV cần lưu ý:
- Không được nói nhiều, không giải thích nhiều mà chủ yếu dùng các kí hiệu và thao tác, nhằm giúp học sinh phát triển tư duy.
- Nắm vững kỹ thuật dạy học theo hướng tích cực, không pha phương pháp dạy đại trà. Thực hiện đúng quy trình theo STK.
- Chữ viết chuẩn và đẹp.
V. Áp dụng các kĩ thuật trong dạy học TV1- CGD

1. Dạy học theo nhóm
2. Dạy học theo kĩ thuật khăn trải bàn.
3. Sử dụng trò chơi học tập.
VI. Đánh giá học sinh
Dựa vào QĐ 16/2006 CTGDPT cấp tiểu học
- TT 32/2009 đánh giá xếp loại HSTH
- Có 4 mức độ đánh giá :
1. Làm được
2. Làm đúng
3. Làm đẹp
4. Làm nhanh
(Mức 1, 2 là yêu cầu cơ bản, tối thiểu cần đạt cho 100% học sinh. Mức 3,4 thể hiện sự phân hóa HS rõ nét trong quá trình dạy học).
VII. Cách ghi giáo án:
Dạy học theo tài liệu TV1-CGD giáo viên không phải soạn giáo án nên có thời gian nghiên cứu bài giảng. Vì vậy giáo án GV chỉ ghi tên bài theo tuần.


Mỗi ngày đến trường náo nức một ngày vui
Đi học là hạnh phúc